Hoe sla ik regenwater op voor gebruik in de kas?

Regenwater opslaan voor gebruik in de kas doe je door het dakwater van je kassen op te vangen via goten en af te voeren naar een ondergronds of bovengronds bassin. Dit bassin dient als buffer zodat je tijdens droge periodes beschikt over kwalitatief goed gietwater zonder afhankelijk te zijn van leidingwater of grondwater. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over regenwateropslag in de glastuinbouw.

Hoeveel regenwater kan een kas opvangen?

Een kas kan gemiddeld tussen de 600 en 800 liter regenwater per vierkante meter kasdak opvangen per jaar, afhankelijk van de jaarlijkse neerslag in jouw regio. In Nederland valt gemiddeld zo’n 800 millimeter neerslag per jaar, wat betekent dat een kas van één hectare in theorie tot 8.000 kubieke meter regenwater per jaar kan opvangen.

In de praktijk ligt de opbrengst iets lager door verdamping, afstroom en verliezen in het leidingnetwerk. Toch is de potentie aanzienlijk. Voor de meeste glastuinbouwbedrijven is regenwater de schoonste en goedkoopste waterbron die voorhanden is. Het bevat geen chloride, weinig mineralen en heeft een lage EC-waarde, wat het ideaal maakt voor gewassen die gevoelig zijn voor zoutschade.

Hoe groter het kasoppervlak, hoe meer water er beschikbaar komt. Een bedrijf met meerdere hectares kan zo een substantieel deel van zijn waterbehoefte afdekken met eigen opgevangen regenwater, mits de opslagcapaciteit hierop is afgestemd.

Welke opslagsystemen zijn geschikt voor regenwater in de tuinbouw?

De meest gebruikte opslagsystemen voor regenwater in de tuinbouw zijn ondergrondse bassins, bovengrondse folievijvers en silo’s. Elk systeem heeft zijn eigen toepassingsgebied, capaciteit en kostenprofiel. De keuze hangt af van de beschikbare ruimte, het gewenste volume en de bedrijfssituatie.

Ondergrondse bassins

Ondergrondse betonnen of kunststof bassins zijn de meest toegepaste oplossing in de glastuinbouw. Ze nemen geen teeltruimte in beslag, zijn goed te isoleren en beschermen het water tegen algengroei door gebrek aan lichtinval. Een nadeel is dat de aanlegkosten hoger liggen dan bij bovengrondse alternatieven, maar over de levensduur zijn ze kostenefficiënt.

Bovengrondse folievijvers en silo’s

Bovengrondse folievijvers zijn goedkoper aan te leggen en flexibeler in grootte, maar vereisen meer ruimte en zijn gevoeliger voor algengroei en temperatuurschommelingen. Silo’s van staal of kunststof zijn een tussenoplossing: compact, modulair en relatief snel te installeren. Ze zijn geschikt voor bedrijven die snel extra opslagcapaciteit willen toevoegen zonder grote graafwerkzaamheden.

Hoe groot moet mijn waterbassin zijn?

Als vuistregel geldt dat een waterbassin voor glastuinbouw minimaal de opvang van twee tot vier weken droogte moet kunnen opvangen. Voor een gemiddeld bedrijf komt dit neer op een opslagcapaciteit van ruwweg 500 tot 1.500 kubieke meter per hectare teeltoppervlak, afhankelijk van het gewas en het waterverbruik.

De exacte dimensionering hangt af van meerdere factoren: het dagelijks waterverbruik van je gewas, de lokale neerslagpatronen, het beschikbare kasdakoppervlak voor opvang en eventuele andere waterbronnen die je inzet. Een groentegewas als tomaat verbruikt aanzienlijk meer water dan een sierteeltgewas, wat direct doorwerkt in de benodigde opslagcapaciteit.

Een te klein bassin leidt tot overloop bij hevige neerslag en tekorten bij langdurige droogte. Een te groot bassin brengt onnodige investeringskosten met zich mee. Een goede berekening vooraf, bij voorkeur samen met een technisch specialist, zorgt voor de juiste balans. Wil je weten welke capaciteit bij jouw situatie past? Neem dan contact op voor een vrijblijvend adviesgesprek.

Moet regenwater uit de kas worden gezuiverd voor gebruik?

Regenwater dat van kasdaken wordt opgevangen, is in de meeste gevallen niet direct geschikt voor hergebruik zonder enige vorm van behandeling. Het water kan ziektekiemen, gewasbeschermingsmiddelen en organisch materiaal bevatten dat schadelijk is voor gewassen of het irrigatiesysteem. Een basale zuiveringsstap is daarom vrijwel altijd noodzakelijk.

De meest toegepaste zuiveringsmethoden in de glastuinbouw zijn UV-ontsmetting, omgekeerde osmose en langzame zandfiltratie. UV-ontsmetting is effectief tegen bacteriën en virussen en relatief goedkoop in gebruik. Omgekeerde osmose verwijdert ook opgeloste stoffen en is geschikt wanneer de waterkwaliteit extra aandacht vraagt. Langzame zandfiltratie werkt goed als voorfilterstap om grovere deeltjes te verwijderen.

Welke zuiveringsmethode het meest geschikt is, hangt af van de gewaskeuze, de lokale wetgeving en de aanwezigheid van ziekteverwekkers in de teelt. Bij recirculerende teeltsystemen gelden strengere eisen aan de waterkwaliteit dan bij systemen waarbij drainwater wordt afgevoerd.

Wat zijn de regels voor regenwateropslag in de glastuinbouw?

In Nederland zijn glastuinbouwbedrijven verplicht om te werken aan een gesloten watersysteem en emissie van gewasbeschermingsmiddelen naar het oppervlaktewater te minimaliseren. Regenwateropslag is daarbinnen niet alleen toegestaan, maar in veel gevallen ook wettelijk gestimuleerd of zelfs vereist als onderdeel van de emissieaanpak.

Concreet geldt dat bedrijven die gewasbeschermingsmiddelen gebruiken, het drainwater moeten opvangen, zuiveren en hergebruiken. Regenwater dat van het kasdak komt, mag worden opgeslagen en ingezet als gietwater, mits het voldoet aan de geldende kwaliteitseisen. Voor de aanleg van grote bassins kan een omgevingsvergunning of watervergunning vereist zijn, afhankelijk van de locatie en het volume.

Het is verstandig om bij de planvorming contact op te nemen met het bevoegd gezag, zoals het waterschap of de gemeente, om te achterhalen welke vergunningen en meldingen in jouw situatie van toepassing zijn. Regelgeving op dit gebied ontwikkelt zich snel, mede door de doelstellingen voor emissieloze teelt die de sector voor 2030 nastreeft.

Wanneer is investeren in wateropslag rendabel voor een tuinbouwbedrijf?

Investeren in wateropslag is rendabel wanneer de kosten van de investering lager zijn dan de besparing op waterinkoop, lozingskosten en risico’s door watertekort. Voor de meeste glastuinbouwbedrijven met een oppervlak van meer dan een halve hectare is dit al snel het geval, zeker gezien de stijgende kosten van leidingwater en de toenemende druk op grondwatergebruik.

De terugverdientijd van een waterbassin varieert doorgaans tussen de vijf en vijftien jaar, afhankelijk van de omvang, het gekozen systeem en het waterverbruik van het bedrijf. Bedrijven die afhankelijk zijn van duur leidingwater of die te maken hebben met beperkingen op grondwateronttrekking, zien vaak een kortere terugverdientijd.

Naast directe kostenbesparing biedt wateropslag ook strategische voordelen: minder afhankelijkheid van externe waterbronnen, betere gewaskwaliteit door het gebruik van zacht regenwater en een sterkere positie bij toekomstige regelgeving rondom watergebruik. Als onderdeel van een bredere aanpak van slimme tuinbouwtechniek draagt wateropslag bij aan een efficiënter en duurzamer bedrijf.

Of een investering in jouw specifieke situatie rendabel is, hangt af van je huidige waterkosten, het beschikbare kasdakoppervlak en de gewenste opslagcapaciteit. Een technische analyse van je situatie geeft snel inzicht in de verwachte besparing en de meest geschikte oplossing voor jouw bedrijf.